ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଯାଆନ୍ତୁ

ସୁରକ୍ଷା ଗାଇଡ୍

ବିକ୍ରି ଠକେଇ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ, ଟଙ୍କା ହରାଇବା ଆଗରୁ

ଅନଲାଇନ ବଜାରରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ସଚ୍ଚୋଟ ଲୋକ। ଯେଉଁ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ସେହି କେଇଟା କୌଶଳ ହିଁ ଖଟାନ୍ତି। ଥରେ ଚିହ୍ନିଗଲେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଧରିପାରିବେ, SUPରେ ହେଉ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆପରେ।

ଗୋଟିଏ ନିୟମ ମନେ ରଖନ୍ତୁ

ଟଙ୍କା ପାଇବାକୁ କେବେ ବି QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରିବା ବା UPI PIN ଦେବା ଦରକାର ନାହିଁ। ସ୍କାନ୍ କରି PIN ଦେଲେ ସବୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା ବାହାରିଯାଏ।

ସାଧାରଣ ଠକେଇ

କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ଠକିବାର ଛଅଟି କୌଶଳ

ସାରା ଭାରତରେ ପୋଲିସ୍ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ଏହି ଢାଞ୍ଚାଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଛନ୍ତି।

ଟଙ୍କା “ପାଇବାକୁ” QR କୋଡ୍

କିପରି ହୁଏ
ଜଣେ କ୍ରେତା, ପ୍ରାୟତଃ କହନ୍ତି ସେ ସେନା ବା ପୋଲିସରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ଦୂରରେ ପୋଷ୍ଟିଂ, ଜିନିଷ ଦେଖିବାକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ଦାମରେ ରାଜି ହୋଇଯାନ୍ତି ଓ ଏକ QR କୋଡ୍ ପଠାନ୍ତି “ଯାହାଫଳରେ ଆପଣ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇବେ”। ତାହା ସ୍କାନ୍ କରି PIN ଦେଲେ ଟଙ୍କା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଯାଏ। ତା'ପରେ କହନ୍ତି “ରିଫଣ୍ଡ ପାଇଁ” ପୁଣି ସ୍କାନ୍ କରନ୍ତୁ।
କ'ଣ କରିବେ
ଟଙ୍କା ପାଇବାକୁ କେବେ ବି QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କି PIN ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। କ୍ରେତାଙ୍କୁ ଆସି ଜିନିଷ ଦେଖିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ, ନହେଲେ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତୁ।

ନକଲି ପେମେଣ୍ଟ ସ୍କ୍ରିନସଟ୍

କିପରି ହୁଏ
କ୍ରେତା ଏକ “ସଫଳ” ପେମେଣ୍ଟର ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ ଦେଖାନ୍ତି ବା ପଠାନ୍ତି ଓ ଜିନିଷଟି ମାଗନ୍ତି। କେବେକେବେ କହନ୍ତି ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଚାଲିଗଲା, ବଳକା ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
କ'ଣ କରିବେ
କିଛି ହାତରେ ଦେବା ଆଗରୁ ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ବା UPI ଆପ୍ ଖୋଲି ଦେଖନ୍ତୁ ଟଙ୍କା ପ୍ରକୃତରେ ଆସିଛି କି ନାହିଁ। ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ କିଛି ପ୍ରମାଣ କରେ ନାହିଁ।

ଆଗୁଆ ଟଙ୍କା ବା “ଟୋକେନ୍ ଆମାଉଣ୍ଟ”

କିପରି ହୁଏ
ଜଣେ ବିକ୍ରେତା ଆପଣ ନଦେଖିଥିବା ଜିନିଷ “ଧରି ରଖିବାକୁ” ଆଗୁଆ ଟଙ୍କା ମାଗନ୍ତି, ପ୍ରାୟତଃ ଏମିତି ଦାମରେ ଯାହା ବିଶ୍ୱାସ କରିବା କଷ୍ଟ।
କ'ଣ କରିବେ
ଜିନିଷ ନଦେଖି କୌଣସି ଟଙ୍କା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଜିନିଷଟି ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ଓ ଯାଞ୍ଚ କରିସାରିଲେ ହିଁ ଟଙ୍କା ଦିଅନ୍ତୁ।

କୁରିଅର୍ ଓ ପରିବହନ ଚାର୍ଜ

କିପରି ହୁଏ
ଜିନିଷଟି ନାକି “ଡେଲିଭରି” ହେବ, କିନ୍ତୁ ଆଗରୁ କୁରିଅର୍, ପରିବହନ, ବୀମା ବା ଟିକସର ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତା'ପରେ ଆଉ ଏକ ଚାର୍ଜ ଆସେ, ତା'ପରେ ଆଉ ଏକ।
କ'ଣ କରିବେ
ପାଖରେ ହିଁ କିଣାବିକା କରନ୍ତୁ ଓ ଜିନିଷଟି ନିଜେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଜିନିଷ ପାଇବାକୁ କୌଣସି ଶୁଳ୍କ ଦେବାକୁ କହିଲେ, ତାହା ହିଁ ସତର୍କ ହେବାର ସଙ୍କେତ।

ଚାଟ୍ WhatsAppକୁ ନେଇଯିବା

କିପରି ହୁଏ
କିଛି ମେସେଜ୍ ଭିତରେ ହିଁ ଅନ୍ୟ ଜଣକ WhatsAppରେ ବା ଫୋନରେ କଥା ଚଳାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଅନଲାଇନ ବଜାରର ସତର୍କତା ଓ ରିପୋର୍ଟଠାରୁ ଦୂରରେ।
କ'ଣ କରିବେ
ଭେଟିବା ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ଆସିବା ଯାଏଁ ଆପରେ ହିଁ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ।

OTP, PIN ବା କାର୍ଡ ବିବରଣୀ ମାଗିବା

କିପରି ହୁଏ
କେହି “ଡିଲ୍ ପକ୍କା କରିବାକୁ” ଆପଣଙ୍କ ଫୋନକୁ ଆସିଥିବା କୋଡ୍ ମାଗନ୍ତି, ବା “ଟଙ୍କା ପଠାଇବାକୁ” ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଡ ନମ୍ବର ମାଗନ୍ତି।
କ'ଣ କରିବେ
କୌଣସି ସଚ୍ଚୋଟ କ୍ରେତା ବା ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ କେବେ ବି ଆପଣଙ୍କ OTP, UPI PIN ବା କାର୍ଡ ବିବରଣୀ ଦରକାର ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ କାହାକୁ କେବେ ବି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

SUP କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ

ଏହି କୌଶଳଗୁଡ଼ିକୁ କଷ୍ଟକର କରିବା ପାଇଁ ତିଆରି

ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରତିଟି ସୁବିଧା ଆଜି ହିଁ ଆପରେ ଅଛି।

ଚାଟରେ ହିଁ ଠକେଇ ସତର୍କତା

ଏହି ଠକେଇ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମେସେଜରେ “ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ” ସତର୍କତା ଦେଖାଯାଏ, ଠିକ୍ ତଳେ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତୁ ବଟନ୍।

ନମ୍ବର ବିନା ଚାଟ୍

କ୍ରେତା ଆପରେ ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ନମ୍ବର ହାତକୁ ହାତ ବୁଲେ ନାହିଁ, ସ୍ପାମ୍ ବି ଆସେ ନାହିଁ।

ମାଲିକ ନା ଡିଲର ଲେବେଲ୍

ପ୍ରତିଟି ବିଜ୍ଞାପନରେ ଲେଖାଥାଏ ତାହା ମାଲିକଙ୍କର ନା କୌଣସି ବ୍ୟବସାୟର, ତେଣୁ କେହି ଛଳନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ପ୍ରତିଟି ବିଜ୍ଞାପନ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ

ପ୍ରକାଶ ହେବା ଆଗରୁ ପ୍ରତିଟି ବିଜ୍ଞାପନ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଖନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ନକଲି ବିଜ୍ଞାପନ ବାହାରେ ରହେ।

ବିକ୍ରେତା କେତେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ

ଦେଖନ୍ତୁ କେହି କେବେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି, କେତେ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି, କ'ଣ ବିକିଛନ୍ତି, ରେଟିଂ, ଆଉ ଫୋନ୍ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ।

ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତୁ

ଦୁଇଟି ଟ୍ୟାପରେ କାହାକୁ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ। ଠକେଇର ଶିକାର ହେଲେ, ତା'ପରେ କ'ଣ କରିବେ ଆପ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁସାରେ ଦେଖାଇଦିଏ।

ଏଗୁଡ଼ିକ ବିପଦ କମାଏ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଆପ୍ ସବୁ ଠକେଇ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ବି କିଣାବିକା କରନ୍ତୁ, ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ।

ଭେଟିବା

କ୍ରେତା ବା ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ

ଅଧିକାଂଶ କାରବାର ଶେଷ ହୁଏ ଏକ ଛୋଟ ଭେଟରେ। କିଛି ସହଜ ଅଭ୍ୟାସ ତାହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ।

  • ଦିନ ଆଲୁଅରେ ଲୋକଗହଳି ସ୍ଥାନରେ ଭେଟନ୍ତୁ: ବଜାର, ମେଟ୍ରୋ ଷ୍ଟେସନ୍ ବା କାଫେ।
  • ଦାମୀ କିଛି ହେଲେ ଜଣେ ସାଙ୍ଗ ବା ପରିବାରର କାହାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନିଅନ୍ତୁ।
  • ଟଙ୍କା ହାତବଦଳ ଆଗରୁ ଜିନିଷଟି ଭଲ କରି ଦେଖି ଚଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ।
  • ଫୋନ୍ କିଣୁଛନ୍ତି? ଦେଖନ୍ତୁ IMEI ବାକ୍ସ ଓ ବିଲ୍ ସହ ମେଳ ଖାଉଛି କି ନାହିଁ, ଆଉ ପୂର୍ବ ମାଲିକଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ସାଇନ୍ ଆଉଟ୍ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ।
  • ଗାଡ଼ି କିଣୁଛନ୍ତି? RC, ବୀମା ଦେଖନ୍ତୁ ଓ ଚେସିସ୍ ନମ୍ବର ମେଳ ଖାଉଛି କି ନାହିଁ ଦେଖନ୍ତୁ।
  • ବିକୁଛନ୍ତି? ଜିନିଷ ଦେବା ଆଗରୁ ନଗଦ ଗଣି ନିଅନ୍ତୁ, ବା ନିଜ ଆପରେ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଦେଖି ନିଅନ୍ତୁ।

ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ

OLX, Facebook Marketplace ବା SUPରେ ବିକିବା କ'ଣ ସୁରକ୍ଷିତ?

ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ମାନିଲେ ଯେକୌଣସି ଅନଲାଇନ ବଜାର ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିହେବ, କାରଣ ଠକମାନେ ସବୁଠି ସେହି କେଇଟା କୌଶଳ ହିଁ ଖଟାନ୍ତି। SUP ଚାଟରେ ଠକେଇ ସତର୍କତା ଦିଏ, ଆପଣଙ୍କ ନମ୍ବର ଗୋପନ ରଖେ ଓ ପ୍ରତିଟି ବିଜ୍ଞାପନରେ ମାଲିକ ବା ଡିଲର ଲେଖିଦିଏ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ ହେଉଛି ମୁହାଁମୁହିଁ ଭେଟିବା ଓ ଟଙ୍କା ଦେବା ଆଗରୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା।

କେହି କ'ଣ QR କୋଡ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋତେ ଟଙ୍କା ପଠାଇପାରିବେ?

ନା। QR କୋଡ୍ ଟଙ୍କା ଦେବା ପାଇଁ, ପାଇବା ପାଇଁ କେବେ ବି ନୁହେଁ। ଟଙ୍କା ପାଇବାକୁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ UPI ID ବା ନମ୍ବର ଜଣାଇଲେ ହେଲା, PIN କେବେ ବି ଦେବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ଟଙ୍କା ପାଇବାକୁ କେହି ସ୍କାନ୍ କରିବାକୁ କହିଲେ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଟଙ୍କା ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।

ମୁଁ ଠକକୁ ଟଙ୍କା ଦେଇଦେଲି। ଟଙ୍କା ଫେରି ପାଇବି କି?

ତୁରନ୍ତ 1930କୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ ଓ cybercrime.gov.inରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ, ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାନ୍ତୁ। ଶୀଘ୍ର ଜଣାଇଲେ ଟଙ୍କା ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବା ଆଗରୁ ଅଟକାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ।

କିଣାବିକା କରନ୍ତୁ ସତର୍କତା ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ

ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଠକେଇଗୁଡ଼ିକ ଘଟୁଥିବା ସମୟରେ ହିଁ SUPର ଚାଟ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିଦିଏ। ବ୍ୟବହାର ମାଗଣା, କୌଣସି କମିଶନ ନାହିଁ।