મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ

સુરક્ષા ગાઇડ

વેચાણમાં ફ્રોડ કેવી રીતે ઓળખવો, પૈસા ગુમાવતા પહેલાં

માર્કેટપ્લેસ પર મળતા મોટાભાગના લોકો સાચા હોય છે. જે નથી હોતા, તેઓ એ જ ગણીગાંઠી યુક્તિઓ વારંવાર વાપરે છે. એક વાર તે સમજી લો, પછી તમે તેને ગમે ત્યાં ઓળખી લેશો, SUP પર કે બીજી કોઈ પણ એપ પર.

યાદ રાખવાનો એક નિયમ

પૈસા મેળવવા માટે તમારે ક્યારેય QR કોડ સ્કેન કરવાની કે તમારો UPI PIN નાખવાની જરૂર નથી. સ્કેન કરવાથી અને PIN નાખવાથી પૈસા હંમેશા તમારા ખાતામાંથી બહાર જાય છે.

સામાન્ય ફ્રોડ

ઠગો ખરીદનાર અને વેચનાર પર વાપરે છે એવી છ યુક્તિઓ

દરેક એવી રીત છે જેની ફરિયાદ દેશભરમાં પોલીસ અને બેંકોએ વારંવાર નોંધી છે.

પૈસા “મેળવવા” માટે QR કોડ

તે કેવી રીતે થાય છે
એક ખરીદનાર, જે ઘણી વાર પોતાને આર્મી કે પોલીસમાં ગણાવે છે અને કહે છે કે તેનું પોસ્ટિંગ દૂર છે, વસ્તુ જોવા આવી શકતો નથી. તે તરત તમારી કિંમત માની લે છે અને “તમે પેમેન્ટ મેળવી શકો એ માટે” એક QR કોડ મોકલે છે. તેને સ્કેન કરીને PIN નાખતાં જ પૈસા તેને પહોંચી જાય છે. પછી તે “રિફંડ માટે” ફરી સ્કેન કરવાનું કહે છે.
શું કરવું
પૈસા મેળવવા માટે ક્યારેય QR કોડ સ્કેન ન કરો કે PIN ન નાખો. ખરીદનારને આવીને વસ્તુ જોવાનું કહો, નહીં તો વાત પડતી મૂકો.

નકલી પેમેન્ટ સ્ક્રીનશોટ

તે કેવી રીતે થાય છે
ખરીદનાર “સફળ” પેમેન્ટનો સ્ક્રીનશોટ બતાવે છે કે મોકલે છે અને વસ્તુ માંગે છે. ક્યારેક કહે છે કે વધારે પૈસા ચૂકવાઈ ગયા અને તફાવત પાછો જોઈએ છે.
શું કરવું
કંઈ પણ સોંપતા પહેલાં તમારી પોતાની બેંક કે UPI એપ ખોલીને તપાસો કે પૈસા ખરેખર આવ્યા છે. સ્ક્રીનશોટથી કંઈ સાબિત થતું નથી.

એડવાન્સ કે “ટોકન રકમ”

તે કેવી રીતે થાય છે
તમે જોઈ ન હોય એવી વસ્તુ “રોકી રાખવા” માટે વેચનાર એડવાન્સ માંગે છે, ઘણી વાર એટલી સસ્તી કિંમતે કે માન્યામાં ન આવે.
શું કરવું
વસ્તુ જોયા પહેલાં કંઈ ન ચૂકવો. વસ્તુ તમારી સામે હોય અને તમે તેને તપાસી લીધી હોય, ત્યારે જ પૈસા આપો.

કુરિયર અને ટ્રાન્સપોર્ટ ચાર્જ

તે કેવી રીતે થાય છે
વસ્તુ “ડિલિવર” થશે, પણ પહેલાં તમારે કુરિયર, ટ્રાન્સપોર્ટ, વીમા કે ટેક્સના પૈસા ભરવા પડશે. પછી બીજો એક ચાર્જ આવે છે, પછી વળી એક.
શું કરવું
સ્થાનિક રીતે જ ખરીદો-વેચો, અને વસ્તુ જાતે તપાસો. વસ્તુ મેળવવા માટે કોઈ પણ ફી ભરવાનું કહેવાય, તો એ ખતરાની નિશાની છે.

ચેટ WhatsApp પર લઈ જવી

તે કેવી રીતે થાય છે
થોડા મેસેજમાં જ સામેની વ્યક્તિ WhatsApp પર કે ફોન પર વાત કરવાનું કહે છે, માર્કેટપ્લેસની ચેતવણીઓ અને રિપોર્ટથી દૂર.
શું કરવું
તમે મળી ન લો અને વ્યક્તિ પર ભરોસો ન બેસે ત્યાં સુધી એપમાં જ વાત કરો.

OTP, PIN કે કાર્ડની વિગતો માંગવી

તે કેવી રીતે થાય છે
કોઈ “સોદો પાકો કરવા” તમારા ફોન પર આવેલો કોડ માંગે છે, કે “પૈસા મોકલવા” તમારો કાર્ડ નંબર.
શું કરવું
કોઈ પણ સાચા ખરીદનાર કે વેચનારને તમારા OTP, UPI PIN કે કાર્ડની વિગતોની ક્યારેય જરૂર નથી પડતી. તે ક્યારેય કોઈને ન આપો.

SUP કેવી રીતે મદદ કરે છે

આ યુક્તિઓને મુશ્કેલ બનાવવા માટે બનેલું

અહીંની દરેક સુવિધા આજે એપમાં છે.

ચેટમાં ફ્રોડની ચેતવણી

આ ફ્રોડ જેવા લાગતા મેસેજ પર “સાવધાન રહો” ચેતવણી આવે છે, અને તેની બરાબર નીચે “રિપોર્ટ કરો” અને “મદદ મેળવો”.

નંબર આપ્યા વગર ચેટ

ખરીદનાર એપમાં જ તમારો સંપર્ક કરે છે, તેથી તમારો નંબર આમતેમ ફરતો નથી કે તેના પર સ્પામ આવતા નથી.

માલિક કે ડીલર લેબલ

દરેક જાહેરાત જણાવે છે કે તે માલિકની છે કે કોઈ વેપારની, તેથી કોઈ ઢોંગ કરી શકતું નથી.

દરેક જાહેરાતની તપાસ

દરેક જાહેરાત લાઇવ થાય એ પહેલાં એક માણસ તેને જુએ છે, જેથી નકલી જાહેરાતો બહાર રહે છે.

વેચનાર કેટલો ભરોસાપાત્ર

જુઓ કે કોઈ ક્યારે જોડાયું, કેટલી ઝડપથી જવાબ આપે છે, શું વેચ્યું છે, રેટિંગ, અને ફોન વેરિફાઇડ છે કે નહીં.

રિપોર્ટ કરો અને મદદ મેળવો

બે ટેપમાં કોઈ વ્યક્તિનો રિપોર્ટ કરો. જો તમારી સાથે ફ્રોડ થયો હોય, તો આગળ શું કરવું તે એપ તમને બતાવે છે.

આનાથી જોખમ ઘટે છે, પણ કોઈ પણ એપ દરેક ફ્રોડ રોકી શકતી નથી. તમે ગમે ત્યાં ખરીદો-વેચો, આ પેજ પરની આદતો જ તમને સુરક્ષિત રાખે છે.

મળવું

ખરીદનાર કે વેચનારને સુરક્ષિત રીતે મળો

મોટાભાગના સોદા એક નાની મુલાકાતથી પૂરા થાય છે. થોડી સરળ આદતો તેને સુરક્ષિત બનાવે છે.

  • દિવસના અજવાળામાં ભીડવાળી જાહેર જગ્યાએ મળો: બજાર, મેટ્રો સ્ટેશન કે કાફે.
  • મોંઘી વસ્તુ હોય તો કોઈ મિત્ર કે ઘરના સભ્યને સાથે લઈ જાઓ.
  • પૈસાની લેવડદેવડ પહેલાં વસ્તુ બરાબર તપાસો અને ચલાવીને જુઓ.
  • ફોન ખરીદો છો? તપાસો કે IMEI બોક્સ અને બિલ સાથે મેળ ખાય છે, અને જૂના માલિકનું એકાઉન્ટ તેમાંથી સાઇન આઉટ થયેલું છે.
  • વાહન ખરીદો છો? RC, વીમો તપાસો અને જુઓ કે ચેસિસ નંબર મેળ ખાય છે.
  • વેચો છો? વસ્તુ સોંપતા પહેલાં રોકડ ગણી લો, કે તમારી પોતાની એપમાં UPI પેમેન્ટ તપાસો.

સુરક્ષા વિશેના સવાલો

શું OLX, Facebook Marketplace કે SUP પર વેચવું સુરક્ષિત છે?

આ પેજ પરની આદતો અપનાવો તો કોઈ પણ માર્કેટપ્લેસ સુરક્ષિત રીતે વાપરી શકાય, કારણ કે ઠગો બધે એ જ ગણીગાંઠી યુક્તિઓ વાપરે છે. SUP ચેટમાં ફ્રોડની ચેતવણી આપે છે, તમારો નંબર ખાનગી રાખે છે અને દરેક જાહેરાત પર “માલિક” કે “ડીલર” લખે છે, પણ રૂબરૂ મળવું અને પૈસા આપતા પહેલાં તપાસવું એ જ સૌથી મહત્ત્વનું છે.

શું કોઈ મને QR કોડથી પૈસા મોકલી શકે?

ના. QR કોડ પૈસા ચૂકવવા માટે હોય છે, મેળવવા માટે ક્યારેય નહીં. પૈસા મેળવવા માટે તમે ફક્ત તમારો UPI ID કે નંબર આપો છો, અને PIN ક્યારેય નાખતા નથી. પૈસા મેળવવા માટે સ્કેન કરવાનું કહેનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ તમારા પૈસા લેવાનો પ્રયાસ કરે છે.

મેં ઠગને પૈસા આપી દીધા. શું મારા પૈસા પાછા મળી શકે?

તરત 1930 પર કૉલ કરો અને cybercrime.gov.in પર રિપોર્ટ કરો, પછી તમારી બેંકને જણાવો. ઝડપી રિપોર્ટથી પૈસા આગળ મોકલાય એ પહેલાં ફ્રીઝ થવાની સૌથી સારી શક્યતા રહે છે.

ખરીદો અને વેચો, ચેતવણીઓ સાથે

આ પેજ પરના ફ્રોડ થતાં જ SUP ની ચેટ તેને પકડીને બતાવે છે. વાપરવું મફત, કોઈ કમિશન નહીં.